Bureau Beke

In het kort - rellen om te rellen

Er is een aantal notoire ordeverstoorders dat stelselmatig dan wel toonaangevend betrokken is bij grootschalige openbare ordeverstoringen. Ze duiken voortdurend op bij allerhande rellen en ordeverstoringen en vervullen daarbij niet zelden een belangrijke rol. Ze zijn onder te verdelen in drie typen: (voetbal)hooligans, activisten en wijkverstoorders. Het, ook letterlijk, in beeld brengen van notoire ordeverstoorders, verschaft de politie bruikbare kennis voor een preventieve en pro-actieve aanpak van uiteenlopende rellen. Bijvoorbeeld bij voetbalwedstrijden of demonstraties, maar ook bij maatschappelijke onrust naar aanleiding van incidenten in wijken, zoals de Graafsche wijk in De Bosch of Ondiep in Utrecht.

Dit zijn enkele van de belangrijkste uitkomsten van een onderzoek naar de betrokkenheid bij grootschalige ordeverstoringen van notoire ordeverstoorders, dat in opdracht van het Programma Politie en Wetenschap uitgevoerd is door Bureau Beke in Arnhem. In kaart wordt gebracht wie notoire ordeverstoorders zijn, hoe zij te typeren zijn en hoe zij te werk gaan. Het onderzoek is uitgevoerd in de zes politiekorpsen Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond, Utrecht, Brabant-Noord, Gelderland-Midden en Gelderland-Zuid

Met enige regelmaat komen in Nederland grootschalige openbare ordeverstoringen voor. De rellen in de Utrechtse wijk Ondiep in 2007 zijn daar een voorbeeld van. Dergelijke grootschalige ordeverstoringen kunnen soms aanzienlijke schade aanrichten doordat de relschoppers zich schuldig maken aan geweldpleging, mishandeling en vernielingen. Met het oog daarop is van belang te weten hoe rellen ontstaan, verlopen en welke rol is weggelegd voor notoire ordeverstoorders. Dat zijn figuren die telkens weer opduiken en veelal in een prominente rol.

Aan de korpsen is gevraagd om op basis van straatkennis personen uit de regio te benoemen die doorgaans een actieve rol spelen bij grootschalige ordeverstoringen. Dit leverde een top 50 op van notoire ordeverstoorders, waarvan op basis van interviews en analyse van politie- en justitieregistraties, een aantal profielen is gemaakt. Analyse van politie-informatie leert dat de betrokken relschoppers vaak geen toevallige groep zijn maar personen die stelselmatig en bewust een podium zoeken - of zelf creëren - om te rellen. We kunnen daarom spreken van notoire ordeverstoorders die stelselmatig dan wel toonaangevend betrokken zijn bij grootschalige openbare ordeverstoringen; personen die rellen om te rellen.

Typische notoire ordeverstoorders zijn mannen van gemiddeld 27 jaar, bekend in de politiesystemen, met veelvuldige politiecontacten, vooral voor openbare ordeverstoringen en overlast maar ook voor geweldpleging. Het merendeel van de mannen is actief in de eigen woonomgeving.
Zij zijn in staat een rel te initiëren en hebben een neus voor gelegenheden waar de situatie kan uitmonden in een grootschalige ordeverstoring. Terwijl de massaliteit van een rel vooral wordt veroorzaakt door meelopers en wanna-bees, zijn het enkele notoire ordeverstoorders die de kern van de ordeverstoring vormen en de vlam in de pan doen slaan.

Het boek beschrijft verschillende typen ordeverstoringen en ordeverstoorders. Er worden drie typen rellen onderscheiden: incidentgestuurde, massagestuurde en afspraakgestuurde rellen. Elke vorm kent zijn eigen ontstaanswijze en dynamiek. De betrokken relschoppers laten zich onderscheiden in hooligans, wijkverstoorders en activisten. Activisten vinden we bij massagestuurde rellen (bv. een uit de hand gelopen demonstratie) maar vooral bij afspraakgestuurde rellen (bv. een bewust geplande actie om de confrontatie met een tegenpartij aan te gaan). Hooligans zij bij alle typen rellen te vinden en wijkverstoorders handelen vooral incidentgestuurd (bv. naar aanleiding van een politieoptreden).

Het, ook letterlijk, in beeld brengen van notoire ordeverstoorders, door de koppeling van systeem- en straatkennis bij de politie, levert bruikbare kennis op voor de politie- en veiligheidspraktijk, en niet alleen rond voetbalwedstrijden of demonstraties. Kennis van notoire ordeverstoorders komt ook van pas bij een meer pro-actieve aanpak van rellen zoals in de Graafsche wijk of Ondiep. Het boek sluit af met een aantal suggesties voor nieuwe preventie en interventie strategieën.

Ga naar de publicatiepagina 

Turfstraat 1 6811 HL Arnhem T 026 4438619 info@beke.nl